السيد موسى الشبيري الزنجاني
3292
كتاب النكاح ( فارسى )
با اين مقدمه ، در توضيح جواب از اشكال مىگوييم ؛ اگر نكتهء تقديم خطاب بر زمان عمل ، لزوم تحصيل مقدمات واجب نباشد ( همان نكتهاى كه از آن فعليت ارادهء بر تكليف را استنتاج مىكرديم ) معناى آن اين است كه وقتى مولا خطاب « ان جاءك زيد فأكرمه » را مىگويد در واقع معلّق عليه وجوب اكرام را دو چيز قرار داده است يكى آمدن زيد و ديگرى قدرت بر اكرام زيد در ظرف آمدن او . نه زودتر ، يعنى قدرت خاصى را در تكليف خود لحاظ نموده است . و حال آنكه فرض اين است كه معلّق عليه تنها مجىء زيد است و اعتبار قدرت خاص ( قدرت شرعى ) نيازمند دليل است . بله تنها در صورتى معلّق عليه فقط مجىء زيد خواهد بود كه نكتهء تقديم خطاب اين باشد كه اگر اكرام نيازمند ترتيب مقدماتى است مكلف مىبايست از همان زمان خطاب آن مقدمات را تحصيل نمايد چه در اين صورت قدرت معتبر در صحت تكليف قدرت عقلى است و آنچه وجوب اكرام بر آن معلق شده است نيز تنها مجىء زيد است . پس حاصل اين شد كه اگر وجه تقديم خطاب بر زمان عمل ، لزوم تحصيل مقدمات نباشد لازم مىآيد كه در تمامى مواردى كه واجب معلق بر تحقق امرى شده است علاوه بر اعتبار تحقق آن امر ، قدرت محدود و خاصى كه عبارت است از قدرت در زمان عمل نيز اعتبار شده باشد و اين خلاف فرض است و از همين جا جواب از موردى كه به عنوان نقض به كلام مرحوم داماد ذكر شده بود نيز داده مىشود زيرا همانطورى كه در جلسهء گذشته گفتيم مقتضاى حديث « رفع القلم عن الصبى حتى يحتلم » و اين تسلّم كه بچه تا مادامىكه بالغ نشده است تكليف و عقابى ندارد اين است كه قدرت معتبر در مورد تكليف صبى قدرت مخصوص در زمان بلوغ است و لذا نمىتوان از خطاب « أيها الصبى اذا بلغت وجب عليك الصوم و الصلاة » استفاده نمود كه تحصيل مقدمات بر او قبل از بلوغ واجب است . و اين منافاتى با مطلبى كه مرحوم آقاى داماد مىفرمود ندارد چون قدرت در آن موارد - چنانچه مفصلًا توضيح داده شد - قدرت عقلى است و مقيّد به زمان خاصى نيست .